U samom centru Užica, u delu grada poznatom kao Stara Varoš, između modernih zgrada i urbanih celina, nalazi se Crkva svetog Marka – istorijski i kulturni spomenik od velikog značaja. Iako na prvi pogled gotovo neprimetna, ova bogomolja predstavlja važan svedok prošlosti grada na Đetinji.
Crkva je, prema dostupnim podacima, podignuta 1828. godine, za vreme vladavine kneza Miloša Obrenovića, na temeljima starijeg hrama iz 1721. godine. Kako navode u Narodnom muzeju u Užicu, prvobitna crkva bila je brvnara izgrađena nakon Požarevačkog mira, kada su hrišćanima u Osmanskom carstvu omogućeni određeni verski ustupci. Smatra se da je taj raniji objekat uništen posle 1739. godine, tokom turskih odmazdi nad srpskim stanovništvom.
Posebnu arhitektonsku vrednost predstavlja zvonik podignut krajem 19. veka, visok 18 metara, koji nadvisuje crkvu i podseća na sahat-kule karakteristične za orijentalnu arhitekturu. Ovaj element, zajedno sa spojem tradicionalnog srpskog graditeljstva i uticaja islamske arhitekture, čini Crkvu svetog Marka jedinstvenim primerom sakralne arhitekture u jugozapadnoj Srbiji. Enterijer crkve, uprkos skromnim dimenzijama, ostavlja utisak prostranosti zahvaljujući drvenom svodu i pažljivo uređenom prostoru.
Bogata riznica crkve čuva značajne umetničke i istorijske predmete. Među njima se izdvajaju ikona Deizisa iz 1829. godine sa srebrnim okovom, dar užičkog kujundžijskog esnafa, kao i hadžijska ikona Jerusalima iz istog perioda. U zbirci se nalaze i filigranski krstovi i drugi bogoslužbeni predmeti, koji svedoče o veštini lokalnih zanatlija i kulturnim vezama sa širim prostorom.
Osim redovnih bogosluženja, crkva je i mesto okupljanja vernika kroz predavanja o veri i savremenom životu. Porta hrama, uređena uz angažman sveštenstva i vernika, predstavlja jedno od najlepše uređenih dvorišta u ovom delu grada.
Tri K
